در مقایسه جایگاه زن در افغانستان تحت حاکمیت طالبان و آنچه قرآن کریم بهعنوان حقوق و کرامت زن ترسیم میکند، تفاوتهای اساسی و گاه متضادی بهچشم میخورد. در ادامه چند محور کلیدی را بررسی میکنیم:
create a html text for this text the text will be vazir and tiltle text size will be ۲ size bigger than main text ۱. حق آموزش قرآن کریم قرآن، علم و دانش را برای همه مومنان واجب میداند؛ بدون هیچگونه تبعیض جنسیتی. در آیاتی همچون: «هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ» (سوره زمر، آیه ۹) ارزش علم را برای همه (اعم از مرد و زن) تأکید میکند. احادیث نبوی نیز بر اهمیت تعلیم زنان تصریح دارد؛ پیامبر (ص) فرمودهاند: «طلب العلم فریضه على کل مسلم ومسلمه» (طلب دانش بر هر مرد و زن مسلمان واجب است). افغانستان تحت حاکمیت طالبان از سال ۲۰۲۱ به بعد، طالبان آموزش متوسطه و عالی دختران را ممنوع کردند. بسیاری از مکاتب دخترانه بالای کلاس ششم بسته شد و دانشگاهها از ثبتنام دختران امتناع کردند. این اقدام برخلاف روح کلی قرآن و سنت پیامبر (ص) است که به تحصیل دختران توصیه فراوان شده بود. ۲. حق کار و مشارکت اجتماعی قرآن کریم قرآن، زن را از حق مشارکت در کار، تجارت و مالکیت منع نکرده. نمونه برجستهاش حضرت خدیجهٔ کبری (س)، همسر پیامبر (ص)، که یک تاجر بزرگ و فعال اقتصادی بود. اصول کلی قرآن بر مبنای عدالت و برابری در فرصتهای اقتصادی و اجتماعی استوار است؛ بدون محدودیت جنسیتی مشخص. افغانستان تحت حاکمیت طالبان امروز زنان از اشتغال در ادارات دولتی و بسیاری از بخشهای خصوصی منع شدهاند. حتی حضور زنان در بیمارستانها و نهادهای خیریه نیز محدود یا ممنوع گردیده است. این محدودیت شدید، استقلال اقتصادی و مشارکت اجتماعی زنان را بهشدت تضعیف کرده و برخلاف مجوزهای قرآن درباره مالکیت و کسبوکار است. ۳. حق حرکت و سفر قرآن کریم قرآن در آیاتی مانند «وَلا تَقْتُلُوا أَولادَکُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیاکُمْ» (سوره انعام، آیه ۱۵۱) تصریح میکند که جلوگیری از زندگی و آزادی انسانها جایز نیست. در سیره پیامبر (ص) زنان بدون محرم میتوانستند سفر کنند یا در حج شرکت داشته باشند؛ فقط در برخی مواقع مانند جهاد در میدان جنگ، مردان مقدم بودند، نه اینکه سفر یا حرکت آنها مطلقاً ممنوع باشد. افغانستان تحت حاکمیت طالبان زنان بدون محرم (محرم شرعی) از خروج از منزل یا سفر بینشهری منع شدهاند. مگر با اجازه مرد نزدیک (پدر، برادر، شوهر). برخلاف سیره صدر اسلام، که زنان حتی در جنگ بدر و احد نقش حمایتی داشتند، امروز طالبان بهطور مطلق سفر یا رفتوآمد آزاد زن را ممنوع کردهاند. ۴. مقررات پوشش (حجاب) قرآن کریم قرآن در آیه ۳۱ سوره نور میفرماید: «وَقُل لِّلْمُوْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ … وَلا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلا مَا ظَهَرَ مِنْهَا…» نیز در آیه ۵۹ سوره احزاب: «… فَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُلُوبِهِنَّ …» تأکید بر نگهداشتن نگاه و رعایت پوشش «متین» است، ولی الزام به نوع خاصی از چادر یا برقع (نظیر چادری که سرتاسر بدن را بپوشاند) وجود ندارد. افغانستان تحت حاکمیت طالبان پوشش کامل زنان با چادر یا برقع اجباری است. در صورت عدم رعایت، ممکن است بازداشت یا جریمه شوند. حتی خانم پزشک یا استاد دانشگاه هم باید برقع بر تن داشته باشد. این الزام فراتر از دستورات قرآنی تفسیر شده و بیشتر ریشه در تفسیر سنتی و قبیلهای دارد تا نص صریح کتاب خدا. ۵. حق انتخاب در ازدواج قرآن کریم قرآن برای زن حق انتخاب همسر قایل است و ازدواج اجباری را مردود میداند: «وَلا تُکْرِهُوا فَتَیَاتِکُمْ عَلَى البِغَاءِ إِنْ أرَدنَّ تَحَصُّنًا لِّلْبَهِیمَهِ وَمَنْ تُکرِّهْنَ» (سوره نکاح، آیه ۲۸) همچنین در آیه ۳۲ سوره نساء: «… وَلا تَنکِحُوا الْمُشْرِکَاتِ حَتَّى تُوْمِنَّ ۗ…» (یعنی عقیده هماهنگ ملاک است، نه تحمیل اجباری). افغانستان تحت حاکمیت طالبان موارد متعددی از ازدواجهای اجباری زنان گزارش شده است؛ گاهی حتی دختران نوجوان را با فرماندهان طالبان ازدواج میدهند. این رویه آشکاراً در تضاد با حق اختیار و انتخابی است که قرآن برای هر زن قایل شده است. ۶. حق مالکیت و اداره امور شخصی قرآن کریم زنان حق مالکیت مستقل دارند، میتوانند ارث ببرند، اموال خود را مدیریت کنند و از نظر مالی مستقل باشند. آیه ۷ سوره نساء درباره ارث میگوید: مرد و زن هر کدام بهمیزان سهم خود ارث میبرند؛ زن نمیبایست سهمش را کسر دهند. افغانستان تحت حاکمیت طالبان عملاً زنان را از مالکیت یا اداره مستقل امور مالی محروم کردهاند. حتی اگر زن مالک مالی هم باشد، برای معامله یا اداره اموال نیاز به اجازه «محرم» دارد. این محدودیت، برخلاف نص صریح قرآن درباره استقلال مالی زنان است. ۷. نقش اجتماعی و سیاسی قرآن کریم قرآن زنان را برای مشارکت اجتماعی و سیاسی باز میدارد؛ داستان حضرت آسیه، همسر فرعون، که در برابر ظلم همسرش ایستاد و احترامش در قرآن (سوره تحریم، آیه ۱۱) ذکر شده. همچنین در زمان پیامبر (ص) بانوانی چون صدیقه کبری (س) و عایشه (س) نقشهای سیاسی و آموزشی داشتند. افغانستان تحت حاکمیت طالبان زنان حق حضور در موقعیتهای سیاسی یا دولتی را ندارند؛ نه میتوانند نامزد انتخابات شوند و نه در مقام قضاوت یا وزارت قرار بگیرند. حذف کامل زنان از عرصه سیاسی و اجتماعی، برخلاف روح عدالت و مشارکت قرآن در امور اجتماعی است. نتیجهگیری در نگاه قرآن کریم، زن موجودی مستقل با حقوق کامل در عرصههای علمی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است. حجاب در نظر قرآن پوششی «محافظ» و «متین» است، نه محدودکنندهٔ آزادی با دستور برقع خاص. قرآن بارها به کرامت و ارزش زن تأکید کرده و او را شریک معنوی و اجتماعی مرد میداند. اما در عمل حکومت طالبان با تفسیر بسیار محدود و اغلب قبیلهای از شریعت، زنان را از بسیاری حقوق بنیادین محروم کردهاند: منع کامل تحصیل و دانشگاه ممنوعیت اشتغال و مشارکت اقتصادی منع حرکت بدون محرم الزام پوشش برقع فراتر از دستورات قرآنی تحمیل ازدواجهای اجباری حذف از فضای سیاسی و اجتماعی بنابراین، آنچه طالبان درباره زن عمل میکنند، نهتنها با بسیاری از احکام قرآن در تضاد است، بلکه گاه فراتر از تفسیرهای قابل قبول دینی، ریشه در برداشتهای سیاسی-قبیلهای دارد.مقایسه جایگاه زن در افغانستان تحت حاکمیت طالبان و قرآن کریم
Leave a Reply