در بطن تاریکیای که بنیادگرایی طالبان بر افغانستان تحمیل کرده، جنبش «شنبههای ارغوانی» چون نوری از مقاومت و آگاهی میدرخشد. این حرکت، تلاشی خودجوش و هماهنگ از سوی بانوان افغانستان است که در مواجهه با سیاستهای زنستیزانه طالبان، به نماد اعتراض، ایستادگی و فریاد برای حق زیستن بدل شده است. در این مقاله، به بررسی زمینههای شکلگیری، مطالبات، شیوههای مبارزه، دستاوردها و چالشهای جنبش شنبههای ارغوانی پرداخته میشود و نقش فعالان زن در این حرکت اجتماعی مورد تحلیل قرار میگیرد.
پس از بازگشت طالبان در آگوست ۲۰۲۱، نخستین کسانی که مورد محدودیت قرار گرفتند، همین قشر بودند. ممنوعیت آموزش، کار و حضور در اجتماع، آنان را بار دیگر به حاشیه راند. در چنین فضایی، سکوت معنایی جز تسلیم نداشت. تجمعات آرام، لباسهای ارغوانی و شعارهای آگاهانه، تبدیل به زبان مشترک اعتراض آنان شد.
افراد شرکتکننده در این جنبش زنان خواستار بازگشت به آموزش، حق اشتغال، مشارکت سیاسی و تأمین امنیت بودند. شعارهایی چون «نان، کار، آزادی» و «ما سکوت نمیکنیم» بارها در خیابانهای کابل و هرات طنینانداز شد.
سرکوب، بازداشت و تهدید، ابزار طالبان برای خاموش کردن این صدا بود. اما رسانههای اجتماعی، بیانیههای ناشناس و ارتباط با خبرنگاران خارجی، اجازه خاموشی به این اعتراض نداد. رنگ ارغوانی به نمادی برای ایستادگی جمعی بدل شد.
با وجود موانع فراوان، این حرکت زنان توانسته توجه جهانی را به وضعیت نگرانکننده حقوق انسانی در افغانستان جلب کند. نهادهای حقوق بشری حمایت خود را اعلام کردهاند و همبستگی میان داخل و خارج کشور شکل گرفته است.
افراد مبارز درون کشور با وجود خطر، همچنان به نوشتن، آموزش مخفی و فعالیتهای سازمانیافته ادامه میدهند. نیروی اصلی این جنبش نه در خشونت، بلکه در اخلاق و آگاهی نهفته است.
از زمان سلطنت امانالله خان و اصلاحات ملکه ثریا، بیداری زنان آغاز شد. در دهههای بعد، آنان به دانشگاهها و نهادهای مدنی راه یافتند. حتی در دوران طالبان نیز کلاسهای مخفی در خانهها برپا میشد.
آینده این جنبش بستگی به اتحاد، مستندسازی، شبکهسازی و فشاری دارد که رسانهها بر طالبان وارد میکنند. مبارزان نشان دادهاند که تنها قربانی نیستند، بلکه پیشبرنده تغییرند.
Leave a Reply