ژنرال عبدالرشید دوستم، یکی از چهرههای پرنفوذ و جنجالی در سیاست و نظام افغانستان، در سخنانی اخیر با اشارهای پرمعنا به رویداد «دشت لیلی» هشدار داد:
«اینبار کسی نگوید که دشت سالنگ چگونه شد و دشت بادغیس چهطور شد.» این جمله کوتاه اما تکاندهنده، حامل پیامی عمیق درباره خطر بازگشت به خشونت قومی، جنگ داخلی و فجایع انسانی در کشور است.
دشت لیلی، منطقهای در نزدیکی شبرغان، شاهد یکی از جنجالیترین و مرگبارترین رویدادهای جنگ افغانستان بود. در سال ۲۰۰۱، پس از سقوط طالبان در شمال، صدها اسیر طالب که تسلیم شده بودند، توسط نیروهای تحت فرمان ژنرال دوستم بهطور مشکوکی جان باختند. گزارشهایی از خفه شدن زندانیان در کانتینرهای فلزی و دفن دستهجمعی در بیابان منتشر شد.
این رویداد، با وجود تحقیقات اولیه سازمانهای حقوق بشری مانند «دیدهبان حقوق بشر» و گزارشهای رسانههای غربی، هیچگاه بهطور کامل بررسی قضایی نشد. با گذشت بیش از دو دهه، هنوز هم سایهی آن بر حافظهی جمعی افغانستان باقی مانده است.
سخنان اخیر دوستم درباره «دشت سالنگ» و «دشت بادغیس» را نمیتوان صرفاً یک تهدید دانست، بلکه بیشتر یک هشدار جدی به نیروهای داخلی و خارجی تلقی میشود که اگر دوباره آتش جنگ قومی شعلهور شود، هیچ منطقهای از فجایع در امان نخواهد ماند. این سخنان، در عین حال، نوعی تلاش برای یادآوری تاریخ به کسانی است که با سادهانگاری، روی انسجام ملی و عدالت واقعی چشم بستهاند.
تا زمانی که حوادثی مانند دشت لیلی، افشار، مزار، یاکولنگ و دهها قتلعام دیگر بهطور عادلانه بررسی نشوند، بذرهای نفرت قومی همچنان در خاک سیاست افغانستان باقی خواهند ماند. هشدار دوستم را باید در این زمینه درک کرد: هشدار به تکرار تاریخ، نه توجیه آن.
تاریخ افغانستان پر از خشونتهای سیاسی و قومی است که هنوز هم زخمش بر پیکر جامعه باقی مانده است. سخنان ژنرال دوستم، اگرچه میتواند جنجالبرانگیز باشد، اما حامل پیامی روشن است: یا باید گذشته را با عدالت ببندیم، یا خطر تکرار آن در آینده را بپذیریم. برای آیندهای بهتر، نباید اجازه داد دشتهای خونین دیگری در تاریخ ما ثبت شود.
https://www.youtube.com/shorts/xbie۶RY-lqE
Leave a Reply