در یکی از روزهای زمستانی تهران، خبری تلخ جامعه ایرانی و افغان را تکان داد: جسد کبری رضایی، دختر ۲۶ ساله مهاجر افغان، در یکی از محلههای حاشیهشهری کشف شد. این مرگ هولناک با علامتهایی از خشونت و بیاحترامی همراه بود. تصاویر منتشرشده نشاندهنده آثار زخم و بیهویتی بود؛ موضوعی که موجی از خشم و اندوه را به همراه داشت. جنبش فانوس آزادی زنان افغان در واکنشی سریع اعلام کرد که این پرونده فراتر از یک جنایت است؛ نشانهای از سیستم معیوبی که هزاران زن افغان را که از سرچشمههای ناامنی و خشونت گریختهاند، در جاده تاریک مهاجرت تنها گذاشته است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، فضای زندگی زنان در افغانستان به شکل بیسابقهای محدود شد. آموزش زنان ممنوع، هنر و فعالیتهای فرهنگی تعطیل، و آزادیهای فردی به سرعت از بین رفت. در این شرایط، بسیاری از خانوادهها تصمیم گرفتند آینده دختران و زنانشان را به مخاطره نیندازند و آنها را روانه کشورهای همسایه کنند. کبری رضایی از ولایت محرومی بود، جایی که اقتصاد و امنیت همواره شکننده بود. او با آرزوی آیندهای بهتر، مسیری دشوار را به ایران آغاز کرد، اما در آنسوی مرز، همچنان چشمبسته با رنج و ناامنی روبهرو شد. این سردرگمی، نمادی از وضعیت هزاران زنی بود که همچنان در جستوجوی پناهی امن هستند.
ایران میزبان بیش از سه میلیون افغان است؛ اما حدود یکسوم آنها مدرک قانونی ندارند. در این میان، زنان بدون سند با چالشهای متعددی روبرو هستند؛ از سوءاستفاده جنسی و کار اجباری تا خشونت خانگی و محرومیت از خدمات درمانی و قضایی. کبری، همانند بسیاری، برای نان، کار، و آوارگی به ایران پناه برد، اما در نهایت قربانی بیسامانی ساختاری شد؛ افرادی که هیچ پشتوانه قانونی ندارند و توانایی پیگیری حقوقشان را نیز از دست دادهاند.
جنبش فانوس آزادی در بیانیهای ماندگار گفت:
«مرگ کبری رضایی فاجعهای فردی نیست؛ بازتابی از رنج بیصدای هزاران زنی است که از ستم گریختهاند اما در تبعید نیز در امان نیستند. ما عدالت میخواهیم، نه سکوت.»
این نهاد خواستار تحقیق بینالمللی، پاسخگویی مقامات ایرانی، و تقویت حمایت حقوقی و اجتماعی از زنان مهاجر شد. آنان نگران تکرار پدیدهای شبیه کبرا هستند که نتیجه فقدان نظارت، نبود شبکه حمایتی و اسناد قانونی مناسب میباشد.
کبری نماینده قربانیانی است که زیر بار چند لایه خشونت قرار دارند:
- زنان، در جامعهای که جنسیتشان پایگاه تبعیض است.
- مهاجران افغان، فاقد حمایت نهادهای رسمی و مدنی.
- بدون مدرک، بیهویت در مقابل قانون و جامعه.
- پناهجویان تبعیضزده، هدف دوگانه خشونت و فقر سیستماتیک.
این لایهها نه تنها زندگی شخص کبرا را تهدید کردند؛ بلکه هزاران زن دیگر را نیز در وضعیت مشابه حفظ کردهاند.
جنبش فانوس از نهادهای منطقهای و بینالمللی خواسته است تا پرونده کبری را به عنوان نمونهای از مشکل بزرگتر بررسی نمایند. ارایه حمایتهای حقوقی، اقتصادی، و امنیتی برای مهاجران ضروری است؛ و بدون توجه جهانی، همچنان شاهد تکرار چنین فجایع خواهیم بود.
کشف جسد کبری پس از روزها سکوت رسانهای بازتاب گستردهای داشت. فعالان اجتماعی و کاربران اینترنتی آن را نقطه آغاز آگاهی نسبت به وضعیت زنان افغان در ایران دانستند. اعتراضات خاموش و دعوتها به تجمعهای صلحآمیز نیز در بیش از بیست شهر حتی با واکنش امنیتی روبرو شد؛ اما صدای اعتراض از میان تاریکی شنیده شد.
برای جلوگیری از تکرار چنین فاجعههایی باید اقدامات متعدد و متقن صورت گیرد:
- قوانین حمایتی برای مهاجران بدون سند تدوین شود.
- ایجاد دفاتر قانونی در داخل پناهجویان توسط نهادهای بینالمللی.
- آموزش نیروهای انتظامی و قضایی نسبت به حقوق پناهندگان.
- ایمنسازی پناهجویان زن با ایجاد پناهگاه امن و خطوط اضطراری.
- ترغیب ایران برای اجرای تعهدات بینالمللی خود.
- ایجاد شبکههای مشورتی چندزبانه برای پناهجویان.
- تحقیق مستقل، نه دولتی، درباره پرونده کبرا.
بدون این اقدامات، تنها دو راه وجود دارد: فاجعه بعدی یا سکوت بعدی.
بزرگترین دستاورد جنبش فانوس، دادن صدایی به بیصداها بوده است. آنان با شعار «نان، کار و آزادی» پویش دادخواهی خود را شروع کردند. وعده دادهاند که هیچگاه سکوت نخواهند کرد و تا زمانی که عدالت برقرار نگردد، فانوسشان روشن خواهد ماند.
مرگ کبری رضایی نه تنها افق تاریکی از تکرار خشونت را نشان میدهد، بلکه نقطه آغاز حرکت مدنی برای عدالت و کرامت زنان افغان است. جمعی از مدافعان حقوق زن، حقوق مهاجر و سازمانهای بینالمللی اکنون در موقعیتی قرار دارند که باید تصمیم بگیرند: آیا در برابر چنین فجایع ساکت خواهند ماند، یا برای عدالت تاریخی اقدام خواهند کرد؟ جنبش فانوس پیام روشنی دارد: «عدالت تنها وقتی تحقق مییابد که سخن گفته شود؛ خموشی قاتل است.»
برای حمایت از ما و آگاهی هموطنانمان اینجا را کلیک کنید.
برچسبها: جنبش فانوس آزادی, کبرا رضایی, خشونت علیه زنان, مهاجران افغان, مرگ پناهجوی افغان, خشونت ساختاری, حقوق زنان افغان, طالبان و مهاجرت, آسیبپذیری زنان, پناهندگان ایران, بیعدالتی قانونی, حمایت بینالمللی, تحقیقات مستقل, بحران حقوق بشر, تبعیض جنسیتی, مدد خبری افغان, حرکت زنان افغان, مبارزه مدنی, کنوانسیون پناهجویان, عدالت جنسیتی
Leave a Reply